De Kalkstenen Ruggengraat: Introductie tot de Serra de Tramuntana
Er heerst een serene rust in de lucht zodra u boven de boomgrens van de Serra de Tramuntana klimt. Geen vochtige strandhitte, maar een weldadige stilte die hoort bij het eeuwenoude kalksteen. Deze bergketen strekt zich over 90 kilometer uit langs de westkust van Mallorca, van de beschutte kliffen bij Andratx tot de winderige vuurtoren van Formentor. Voor de eilandbewoners is de Serra veel meer dan een indrukwekkend landschap: het is de beschermende muur die ons behoedt voor gure noordenwinden en het natuurlijke reservoir dat ons drinkwater vasthoudt. Mijn hond Cala kent deze paden door en door en staat geregeld stil op de rand van een steile afgrond (penya) om te zien hoe de zee duizend meter lager van turquoise naar diepblauw kleurt. Het is een ongerepte bergwereld waar enkel het klingelen van geitenbellen de rust onderbreekt.
Het bergmassief beslaat bijna een derde van het eiland en vormt een totaal andere wereld dan de zandstranden in het zuiden. Hier is het landschap verticaal en slingeren smalle bergwegen zich over de flanken. Als men vraagt waarom Mallorca zo bijzonder is, vormen de stranden maar een deel van het antwoord: deze ruige bergkam geeft het eiland zijn ziel. Niet voor niets zijn hier Hollywoodfilms zoals Cloud Atlas en series als The Night Manager opgenomen: de toppen doen eerder denken aan de Alpen dan aan een typisch mediterraan vakantie-eiland.
UNESCO Cultuurlandschap: Mens, Water en Steen
In 2011 riep UNESCO de Serra de Tramuntana uit tot Werelderfgoed in de categorie «Cultuurlandschap». Deze status bekroont de duizendjarige wisselwerking tussen de mens en een weerbarstige natuurlijke omgeving. Om hier te overleven, moesten de bewoners het bergwater meesterlijk beheersen via qanats (ondergrondse aquaducten) en ingenieuze irrigatiekanalen uit de Moorse tijd, die vandaag de dag nog steeds het smelt- en regenwater naar de sinaasappelboomgaarden van Sóller leiden.
Het meest tastbare bewijs van menselijk vernuft is de techniek van de pedra en sec (droge stapelsteen). Zonder enige specie bouwden generaties steenmetselaars (margers) duizenden kilometers aan terrasmuren (marjades). Deze terrassen gaan erosie tegen en maken olijventeelt mogelijk op steile hellingen. Wie over deze bergpaden loopt, stapt op stenen die eeuwen geleden met de hand zijn gelegd.
Lokale tip: Bezoek het dorp Banyalbufar voor de meest spectaculaire terrassen. De stenen terrassen die trapsgewijs naar de zee afdalen, tonen de agrarische genialiteit van de Moren op zijn best.
De Droge-Stenen-Route (GR 221)
Voor wandelaars is de GR 221 oftewel de Ruta de Pedra en Sec het ultieme avontuur. De route telt circa 140 kilometer verdeeld over acht officiële dagetappes van Port d’Andratx in het zuiden naar Pollença in het noorden. Het voor- en najaar zijn de beste seizoenen; ’s zomers fungeert het kalksteen als een gloeiende oven. De route is uitstekend bewegwijzerd door de overheid van Mallorca.
| Etappe | Traject | Afstand Aprox. | Moeilijkheidsgraad |
|---|---|---|---|
| Etappe 3 | Estellencs naar Esporles | 15 km | Gemiddeld |
| Etappe 5 | Deià naar Port de Sóller | 13 km | Licht / Gemiddeld |
| Etappe 6 | Port de Sóller naar Tossals Verds | 28 km | Zwaar |
| Etappe 8 | Lluc naar Pollença | 17 km | Gemiddeld |
Een groot pluspunt van de GR 221 is het netwerk van comfortabele berghutten (refugis), zoals Son Amer en Muleta. Deze prachtig gerestaureerde historische landhuizen bieden een goed bed en traditionele maaltijden zoals arròs brut tegen vriendelijke tarieven. Tijdig reserveren voor het voorjaar is noodzakelijk. Een wandeldag afsluiten met lokale wijn terwijl de zon achter de bergtoppen zakt, is een onvergetelijke belevenis.
Puig Major en de Hoge Toppen
Met 1.445 meter is de Puig Major de hoogste berg van het eiland. De karakteristieke militaire radarkoepel op de top is vanuit vrijwel het hele eiland zichtbaar. Omdat de top militair terrein is, kunnen bergwandelaars uitwijken naar de Puig de Massanella (1.365 m). De stevige klim wordt beloond met een adembenemend uitzicht over het stuwmeer Embassament de Cúber en bij helder weer zelfs buureiland Menorca. Neem altijd warme kleding mee; op grote hoogte kan het weer plotseling omslaan.
Santuari de Lluc: Het Spirituele Hart
Verscholen in de bergen van Escorca ligt het heiligdom Santuari de Lluc. Sinds de 13e eeuw geldt dit als het belangrijkste bedevaartsoord van Mallorca, ontstaan na de vondst van een donker Mariabeeldje in een rotskloof. Vandaag trekt La Moreneta jaarlijks duizenden bezoekers. Lluc herbergt een museum, een botanische tuin en het bekende jongenskoor Els Blauets (genoemd naar hun blauwe gewaden), wier uitvoering van de «Salve» om 13:15 uur diepe indruk maakt.
| Openingstijden Basiliek | 08:30 – 19:30 (Dagelijks) |
| Toegang Museum | € 5,00 |
| Parkeertarief | € 9,00 per dag |
| Officiële Website | lluc.net |
Torrent de Pareis: De Grandioze Kloof
De zwaarste en meest legendarische wandeltocht van het eiland is de afdaling van de kloof Torrent de Pareis. Deze indrukwekkende kalksteenkloof begint bij Escorca en kronkelt tussen tweehonderd meter hoge rotswanden omlaag naar het strand van Sa Calobra. Het is een technisch klauteravontuur over reusachtige rotsblokken dat alleen tussen mei en oktober bij een droge rivierbedding mag worden ondernomen. Wie de kloofmonding zonder zware inspanning wil zien, neemt simpelweg de boot vanuit Port de Sóller.
Historische Bergdorpen
In de bergen liggen schilderachtige dorpen verscholen. Sóller floreert in het Gouden Dal vol citrusbomen en is bereikbaar met de nostalgische houten trein uit 1912 vanuit Palma. Vlakbij ligt Fornalutx, veelvuldig uitgeroepen tot mooiste dorp van Spanje dankzij de bloemrijke steegjes en zandstenen huizen. Plantenliefhebbers mogen de eeuwenoude olijfbomen in de Jardí Botànic de Sóller niet missen.
Zuidelijker ligt Valldemossa, befaamd om haar Kartuizerklooster waar Frédéric Chopin en George Sand verbleven in de winter van 1838. Proef er zeker een verse coca de patata met warme chocolademelk.
Iets verderop ligt kunstenaarsdorp Deià, geliefd bij dichter Robert Graves. Een wandeling naar beneden naar Cala Deià voor dagverse vis aan het water is puur genieten.
Flora, Fauna en Vloeibaar Goud
De bergfauna telt unieke schatten zoals de ferreret (Balearenpad), een zeldzame oerkikker die in 1979 werd herontdekt in afgelegen bergkloven. Hoog in de lucht cirkelt de monniksgier (voltor negre), Europa’s grootste roofvogel, wiens populatie succesvol hersteld is.
Het landschap wordt gedomineerd door duizendjarige olijfbomen met grillig gevormde stammen. Ze leveren de beschermde olijfolie Oli de Mallorca op met een kenmerkende fruitige en peperige smaak. In de traditionele pers Can Det in Fornalutx maalt men nog altijd met stenen molens volgens aloude familietraditie.
Rijden over de Ma-10 en Reisadvies
De Ma-10 is de levensader van het gebergte en geldt als een van Europa’s meest spectaculaire panoramawegen. Een hoogtepunt is de Nus de sa Corbata (Stropdaslus) richting Sa Calobra, waar de weg een volledige 360-graden bocht onder zichzelf door maakt. Wie liever ontspannen reist, kan rekenen op de moderne TIB-streekbussen; lees meer in onze Vervoersgids voor Mallorca.
Verkeerswaarschuwing: In de zomermaanden is de weg naar de vuurtoren van Formentor tussen 10:00 en 22:00 uur afgesloten voor reguliere auto’s. Maak gebruik van de pendelbus vanaf Port de Pollença om boetes te voorkomen.
Houd rekening met het bergklimaat: in de bergen kan het flink regenen terwijl de kust baadt in zonlicht. De periode van oktober tot mei biedt de beste wandelcondities met milde temperaturen en helder zicht.
Ontdek de Serra de Tramuntana
Neem de tijd voor de Tramuntana: wandel etappes van de GR 221, bewonder het uitzicht vanaf het Castell d’Alaró en geniet van de serene rust bij het Monestir de Miramar. Deze majestueuze bergketen laat een blijvende indruk achter.